Thông tư 39/2018/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 05/06/2018, đã mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong lĩnh vực hải quan, sửa đổi và bổ sung cho Thông tư 38/2015/TT-BTC. Văn bản này tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục, chuẩn hóa hồ sơ hải quan theo hướng điện tử hóa, và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tại Hoàng Nam, chúng tôi hiểu rằng việc nắm bắt kịp thời các quy định này là chìa khóa để doanh nghiệp vận hành trơn tru. Bài viết này sẽ phân tích 5 điểm mới cốt lõi mà mọi doanh nghiệp cần nắm vững để tuân thủ đúng quy định và tối ưu hóa quy trình thông quan hàng hóa.
5 Điểm mới nổi bật nhất của Thông tư 39/2018/TT-BTC
Thông tư này tập trung vào 5 thay đổi chính: điện tử hóa hồ sơ, quy định chặt chẽ về hủy tờ khai, đổi mới kiểm tra giám sát, cải tiến báo cáo quyết toán và minh bạch hóa trị giá hải quan.
Hạch toán độc lập là gì? Bài viết phân tích 5 điểm khác biệt mấu chốt giữa hạch toán độc Read more
Chi phí là gì? Bài viết giải thích rõ khái niệm chi phí, phân biệt với chi tiêu, và hướng Read more
Tổng hợp 10 mã ngành du lịch quan trọng nhất và điều kiện kinh doanh chi tiết. Hướng dẫn toàn Read more
Khám phá 6 lợi ích vượt trội khi thành lập công ty TNHH MTV cho người khởi nghiệp. Hướng dẫn Read more
Điểm mới của Thông tư 39/2018/TT-BTC là gì? Đây là câu hỏi mà chúng tôi nhận được rất nhiều từ các chủ doanh nghiệp và kế toán trưởng. Về cơ bản, thông tư này không chỉ là một văn bản sửa đổi mà là một bước tiến lớn trong cải cách hành chính, hướng tới mô hình hải quan thông minh. Dưới đây là phân tích chi tiết từng điểm mới.
Chuẩn hóa và điện tử hóa hồ sơ hải quan
Thông tư yêu cầu doanh nghiệp nộp chứng từ dưới dạng dữ liệu điện tử thay vì bản giấy, trừ một số trường hợp đặc biệt, nhằm rút ngắn thời gian thông quan.
Trước đây, theo thông tư 38 2015 tt btc, doanh nghiệp thường phải chuẩn bị song song hồ sơ giấy và điện tử, gây lãng phí thời gian và chi phí lưu trữ. Tuy nhiên, nội dung chính Thông tư 39/2018/TT-BTC tại khoản 5 Điều 1 (sửa đổi Điều 16 Thông tư 38) quy định người khai hải quan phải nộp hồ sơ hải quan (tờ khai, hóa đơn thương mại, vận đơn…) dưới dạng điện tử thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan (VNACCS/VCIS).
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải:
- Chuyển đổi toàn bộ chứng từ giấy sang bản scan hoặc định dạng số có chữ ký số.
- Đảm bảo tính toàn vẹn và bảo mật của dữ liệu.
Chỉ một số ít trường hợp đặc biệt (như hệ thống gặp sự cố, hàng hóa đặc thù) mới được phép nộp hồ sơ giấy. Sự thay đổi này giúp giảm thiểu sự tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ hải quan và doanh nghiệp, tăng tính minh bạch trong quá trình làm thủ tục hải quan.
Quy định mới về khai bổ sung hồ sơ hải quan và hủy tờ khai
Các trường hợp hủy tờ khai được quy định cụ thể hơn, bao gồm việc hủy do khai trùng, hủy theo yêu cầu doanh nghiệp khi chưa thông quan, hoặc do quá hạn 15 ngày.
Quy định về hồ sơ hải quan theo Thông tư 39/2018/TT-BTC đã siết chặt và làm rõ quy trình khai bổ sung và hủy tờ khai. Trước đây, việc này còn khá lỏng lẻo dẫn đến nhiều vướng mắc.
Các trường hợp hủy tờ khai hải quan theo Thông tư 39/2018/TT-BTC bao gồm:
- Tờ khai hải quan không có giá trị làm thủ tục hải quan (quá thời hạn 15 ngày kể từ ngày đăng ký tờ khai mà không xuất trình hồ sơ hoặc hàng hóa).
- Tờ khai đã đăng ký nhưng hàng hóa không nhập khẩu hoặc không xuất khẩu.
- Khai trùng thông tin tờ khai.
- Hủy theo yêu cầu của người khai hải quan trong trường hợp có sai sót trước khi thông quan hoặc giải phóng hàng.
Về khai bổ sung, doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc khai bổ sung chỉ được chấp nhận trước thời điểm cơ quan hải quan thông báo kiểm tra trực tiếp hồ sơ hải quan. Nếu thực hiện sau thời điểm này, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Thay đổi trong việc kiểm tra, giám sát hải quan và quản lý hàng hóa
Việc kiểm tra, giám sát được tăng cường thông qua hệ thống quản lý rủi ro và soi chiếu container, đồng thời quy định rõ trách nhiệm bảo quản hàng hóa của doanh nghiệp.
Kiểm tra giám sát hải quan là khâu quan trọng để đảm bảo an ninh kinh tế và chống buôn lậu. Thông tư 39/2018/TT-BTC quy định chi tiết hơn về địa điểm kiểm tra và trách nhiệm của các bên.
- Đối với hàng hóa xuất nhập khẩu: Việc kiểm tra thực tế hàng hóa có thể được thực hiện tại chi cục hải quan cửa khẩu hoặc chi cục hải quan nơi quản lý địa điểm lưu giữ hàng hóa.
- Hàng hóa đưa về bảo quản: Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm nguyên trạng hàng hóa cho đến khi có kết quả kiểm tra chuyên ngành và được thông quan.
Đặc biệt, vai trò của Cán bộ hải quan và các cơ quan chức năng được phân định rõ ràng hơn, phù hợp với cơ cấu tổ chức theo quyết định 27 2018 của Thủ tướng Chính phủ. Điều này giúp tránh chồng chéo trong quản lý và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi biết rõ đầu mối làm việc.
Cập nhật về báo cáo quyết toán và quản lý hàng gia công, sản xuất xuất khẩu
Doanh nghiệp phải nộp báo cáo quyết toán theo mẫu mới (Mẫu số 15/BCQT), thời hạn nộp chậm nhất là ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
Đây là một trong những điểm “nóng” nhất ảnh hưởng của Thông tư 39/2018/TT-BTC đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là các đơn vị gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất (DNCX).
Theo kinh nghiệm của chúng tôi tại Hoàng Nam, sự đồng bộ giữa số liệu hải quan và kế toán là cực kỳ quan trọng. Doanh nghiệp cần lưu ý:
- Mẫu báo cáo: Sử dụng Mẫu số 15/BCQT-NVL/GSQL (cho nguyên liệu) và 15/BCQT-SP/GSQL (cho sản phẩm).
- Nguyên tắc lập: Số liệu báo cáo quyết toán phải phù hợp với chứng từ hạch toán kế toán. Để làm tốt điều này, kế toán cần nắm vững thông tư 200/2014/tt-btc (cho doanh nghiệp lớn) hoặc thông tư 133/2016/tt-btc (cho doanh nghiệp vừa và nhỏ) để đảm bảo sự thống nhất trong ghi nhận kho và giá vốn.
- Định mức: Doanh nghiệp không phải thông báo định mức trước cho hải quan nhưng phải lưu giữ định mức thực tế sản xuất tại doanh nghiệp và giải trình khi có kiểm tra.
Quy định rõ hơn về trị giá hải quan và các loại giấy phép
Một chứng từ chứng nhận xuất xứ hoặc giấy phép chỉ cần nộp một lần cho nhiều lô hàng nếu còn hiệu lực, giúp giảm tải thủ tục hành chính lặp lại.
Thông tư 39/2018/TT-BTC quy định về thuế xuất nhập khẩu như thế nào liên quan đến trị giá? Thông tư làm rõ phương pháp xác định trị giá hải quan, đặc biệt là các khoản phải cộng và không phải cộng vào trị giá tính thuế.
Điểm sáng là cơ chế quản lý giấy phép nhập khẩu và C/O (chứng nhận xuất xứ). Nếu doanh nghiệp có giấy phép nhập khẩu sử dụng cho nhiều lô hàng (theo dõi trừ lùi), thông tin này sẽ được cập nhật lên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử. Doanh nghiệp không cần nộp lại bản giấy cho từng tờ khai sau đó. Đây là bước tiến lớn giúp giảm chi phí hành chính và thời gian chuẩn bị hồ sơ.
Để hiểu rõ hơn về cách áp dụng các quy định này vào thực tế doanh nghiệp mình, bạn có thể tham khảo chi tiết văn bản gốc thông tư 39 2018 tt btc.
Hướng dẫn chi tiết và những điều doanh nghiệp cần lưu ý
Doanh nghiệp cần chú ý cập nhật phần mềm khai báo, rà soát lại quy trình nội bộ và đào tạo nhân sự để tránh sai sót khi áp dụng quy định mới.
Việc hiểu luật là một chuyện, nhưng Hướng dẫn thực hiện Thông tư 39/2018/TT-BTC vào thực tế lại là chuyện khác. Dưới đây là những hướng dẫn cụ thể.
Thông tư 39/2018/TT-BTC có hiệu lực từ ngày nào và thay thế văn bản nào?
Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 05/06/2018, sửa đổi và bổ sung một số điều của Thông tư 38/2015/TT-BTC.
Rất nhiều người nhầm lẫn rằng Thông tư 39 thay thế hoàn toàn Thông tư 38. Thực tế, câu trả lời cho câu hỏi “Thông tư 39/2018/TT-BTC sửa đổi thông tư nào” là nó chỉ sửa đổi, bổ sung Thông tư 38/2015/TT-BTC. Do đó, khi áp dụng pháp luật, doanh nghiệp cần kết hợp cả hai văn bản này (văn bản hợp nhất) để có cái nhìn đầy đủ nhất. Luật Hải quan, Luật Quản lý thuế và Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu vẫn là các văn bản pháp lý nền tảng chi phối.
Đối tượng nào chịu ảnh hưởng trực tiếp từ Thông tư 39?
Đối tượng chính là các tổ chức, cá nhân thực hiện xuất nhập khẩu, đại lý hải quan, và các cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến thương mại biên giới.
Cụ thể bao gồm:
- Chủ hàng hóa: Người xuất khẩu, nhập khẩu.
- Đại lý làm thủ tục hải quan: Các đơn vị logistics, forwarder.
- Doanh nghiệp kinh doanh kho bãi: Kho ngoại quan, kho CFS.
- Doanh nghiệp ưu tiên (AEO): Nhóm đối tượng được hưởng chế độ thông quan đặc biệt.
- Cán bộ hải quan và cơ quan hải quan: Người thực thi pháp luật.
Mọi hoạt động của các đối tượng này đều phải tuân thủ khuôn khổ pháp lý chung, bao gồm cả luật doanh nghiệp mới nhất để đảm bảo tư cách pháp nhân và quyền kinh doanh hợp pháp.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để đáp ứng các quy định mới?
Cần nâng cấp hệ thống CNTT, chuẩn hóa dữ liệu kế toán và kho, đồng thời cập nhật kiến thức pháp luật cho nhân viên phụ trách.
Để thích ứng, Hoàng Nam khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện các bước sau:
- Rà soát Mã loại hình xuất nhập khẩu: Đảm bảo khai báo đúng mã loại hình (A11, A12, B11, E31…) vì sai mã loại hình sẽ dẫn đến sai về chính sách thuế và thủ tục.
- Cập nhật phần mềm: Liên hệ với nhà cung cấp phần mềm khai báo hải quan (ECUS/VNACCS) để cập nhật phiên bản mới nhất tương thích với Thông tư 39.
- Đồng bộ hóa dữ liệu: Kết nối dữ liệu giữa bộ phận xuất nhập khẩu và kế toán. Đặc biệt lưu ý các quy định về quản lý thuế mới trong thông tư 80/2021 để tránh rủi ro về ấn định thuế sau này.
- Cập nhật chính sách thuế: Theo dõi các chính sách hỗ trợ như nghị định giảm thuế gtgt để tận dụng tối đa ưu đãi cho doanh nghiệp.
Giải đáp các câu hỏi thường gặp (FAQs) về Thông tư 39
Phần này giải đáp các thắc mắc phổ biến về quy trình hủy tờ khai, sự khác biệt giữa hồ sơ giấy và điện tử, cũng như các thay đổi về thuế.
Làm thế nào để thực hiện thủ tục hủy tờ khai hải quan theo quy định mới?
Doanh nghiệp gửi yêu cầu hủy qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử, kèm theo chứng từ chứng minh lý do hủy theo Điều 22 Thông tư 39.
Thủ tục hải quan theo Thông tư 39/2018/TT-BTC quy định quy trình hủy như sau:
- Người khai hải quan gửi thông tin đề nghị hủy tờ khai (Mẫu số 04 Phụ lục IIa) qua hệ thống VNACCS.
- Trong vòng 08 giờ làm việc, Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai sẽ kiểm tra lý do và chứng từ.
- Nếu chấp nhận, hệ thống sẽ phản hồi việc hủy thành công. Nếu từ chối, sẽ có thông báo lý do.
Lưu ý: Đối với tờ khai hủy do quá hạn 15 ngày, hệ thống sẽ tự động hủy mà không cần yêu cầu từ doanh nghiệp (tuy nhiên doanh nghiệp nên chủ động theo dõi để tránh treo tờ khai ảo).
Sự khác biệt chính giữa hồ sơ hải quan điện tử và hồ sơ giấy là gì?
Hồ sơ điện tử sử dụng chữ ký số và gửi qua hệ thống VNACCS, trong khi hồ sơ giấy yêu cầu nộp bản cứng trực tiếp, tốn thời gian và chi phí lưu trữ hơn.
Dưới đây là bảng so sánh tóm tắt:
| Tiêu chí | Hồ sơ hải quan điện tử (Thông tư 39) | Hồ sơ hải quan giấy (Cũ/Đặc thù) |
|---|---|---|
| Hình thức | Dữ liệu số, tệp tin đính kèm (PDF, XML) | Bản in giấy, sao y bản chính |
| Cách nộp | Qua hệ thống VNACCS/VCIS | Nộp trực tiếp tại Chi cục Hải quan |
| Thời gian | Tiếp nhận 24/7, xử lý nhanh | Trong giờ hành chính, xử lý thủ công |
| Lưu trữ | Lưu trữ số, dễ tra cứu | Kho lưu trữ vật lý, dễ thất lạc |
| Pháp lý | Yêu cầu chữ ký số (Token) | Yêu cầu chữ ký tươi và đóng dấu |
Quy định về thuế xuất nhập khẩu có thay đổi gì trong Thông tư này không?
Thông tư 39 tập trung vào thủ tục quản lý thuế, thời điểm tính thuế và xử lý tiền thuế nộp thừa, chứ không thay đổi biểu thuế suất.
Nhiều doanh nghiệp lo lắng về việc tăng thuế, nhưng thực tế Thông tư 39/2018/TT-BTC chủ yếu điều chỉnh về:
- Thời điểm tính thuế: Áp dụng theo ngày đăng ký tờ khai hải quan.
- Quản lý nợ thuế: Quy định chặt chẽ hơn về các biện pháp cưỡng chế nếu doanh nghiệp nợ thuế quá hạn.
- Xử lý tiền thuế nộp thừa: Cơ chế hoàn thuế hoặc bù trừ thuế được hướng dẫn chi tiết hơn, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh hơn.
Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và Nghị định 59/NĐ-CP vẫn là căn cứ chính để xác định mức thuế suất cho từng mã HS.
Kết luận
Việc nắm vững 5 điểm mới của Thông tư 39/2018/TT-BTC là yêu cầu cấp thiết đối với các chuyên gia và chủ doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Những thay đổi này, từ việc điện tử hóa hồ sơ đến chuẩn hóa báo cáo quyết toán, không chỉ giúp minh bạch hóa thủ tục hải quan mà còn là cơ hội để doanh nghiệp giảm thiểu chi phí và thời gian thông quan. Tại Hoàng Nam, chúng tôi tin rằng sự chủ động cập nhật và điều chỉnh quy trình nội bộ sẽ giúp doanh nghiệp biến những thách thức pháp lý thành lợi thế cạnh tranh, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.
Hãy chia sẻ bài viết này đến những người cần biết và thường xuyên theo dõi website của chúng tôi để cập nhật những kiến thức mới nhất về chính sách hải quan và thuế!
Note: The information in this article is for reference only. For the best advice, please contact us directly for a specific consultation based on your actual needs.
