Hạch toán nộp thuế GTGT là nghiệp vụ kế toán cốt lõi, nhưng nhiều kế toán viên vẫn còn bối rối và sai sót, dẫn đến rủi ro bị truy thu và phạt từ cơ quan thuế. Bài viết này của Hoàng Nam sẽ hệ thống hóa toàn bộ quy trình qua 7 bước đơn giản, chuẩn theo Thông tư 200 và 133, giúp bạn tự tin xử lý mọi trường hợp từ cơ bản đến phức tạp, đảm bảo sổ sách chính xác và tuân thủ tuyệt đối pháp luật.
Tổng quan về các tài khoản sử dụng khi hạch toán thuế GTGT
Để thực hiện đúng các bút toán, trước hết kế toán cần nắm vững bản chất của hai tài khoản chính được sử dụng để hạch toán thuế gtgt là TK 133 và TK 3331. Việc hiểu rõ các tài khoản này là nền tảng để xác định đúng các đối tượng chịu thuế gtgt và hạch toán chính xác.
Bạn đang phân vân khi **so sánh công ty cổ phần và doanh nghiệp tư nhân**? Bài viết phân tích Read more
Bạn đang tìm mã ngành kinh doanh thu mua phế liệu chính xác để mở công ty? Hoàng Nam phân Read more
Nắm vững quy trình mua bán công ty (M&A) với 4 bước cốt lõi: xây dựng chiến lược, thẩm định Read more
Đơn vị sự nghiệp công lập là gì? Bài viết sẽ giải thích rõ khái niệm, 5 đặc điểm nhận Read more
Tài khoản 133 (TK 133) – Phản ánh thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
TK 133 dùng để phản ánh số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, đã khấu trừ và còn được khấu trừ của doanh nghiệp. Tài khoản này có số dư bên Nợ, thể hiện số thuế GTGT đầu vào còn được khấu trừ hoặc số thuế đã được hoàn nhưng chưa nhận được tiền từ Ngân sách Nhà nước.
- Bên Nợ: Ghi nhận số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ phát sinh trong kỳ (khi mua hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ).
- Bên Có: Ghi nhận số thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ (kết chuyển cuối kỳ), số thuế không được khấu trừ, hoặc số thuế đã được hoàn lại.
Tài khoản 3331 (TK 3331) – Phản ánh thuế GTGT đầu ra phải nộp
TK 3331 dùng để phản ánh số thuế GTGT đầu ra, tức là số thue gtgt phai nop vào Ngân sách Nhà nước của doanh nghiệp. Tài khoản này chủ yếu có số dư bên Có, thể hiện số thuế còn phải nộp vào cuối kỳ.
- Bên Có: Ghi nhận số thuế GTGT đầu ra phải nộp khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
- Bên Nợ: Ghi nhận số thuế GTGT đã nộp vào Ngân sách Nhà nước, số thuế GTGT được khấu trừ với thuế đầu vào, hoặc số thuế được giảm trừ.
Tài khoản này có 2 tài khoản cấp 2 quan trọng:
- TK 33311: Thuế GTGT đầu ra phải nộp.
- TK 33312: Thuế GTGT hàng nhập khẩu phải nộp.
7 bước hạch toán nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ chi tiết
Quy trình hạch toán nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ là nghiệp vụ phổ biến nhất tại các doanh nghiệp. Dưới đây là 7 bước chi tiết giúp kế toán thực hiện một cách chuẩn xác và hiệu quả.
Bước 1: Tập hợp và kiểm tra hóa đơn, chứng từ đầu vào
Đây là bước khởi đầu quan trọng, kế toán cần tập hợp đầy đủ hóa đơn, chứng từ mua vào hợp lệ, hợp pháp để làm căn cứ hạch toán thuế GTGT đầu vào.
Bước 2: Hạch toán thuế GTGT đầu vào được khấu trừ (Nợ TK 133)
Kế toán ghi nhận số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào đủ điều kiện khấu trừ vào bên Nợ của Tài khoản 133.
Khi mua hàng hóa, dịch vụ dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh chịu thuế GTGT, kế toán định khoản:
- Nợ TK 152, 153, 156, 211, 642… (Giá trị hàng hóa, dịch vụ chưa thuế)
- Nợ TK 1331: Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
- Có các TK 111, 112, 331… (Tổng số tiền phải thanh toán)
Trong một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như thuế gtgt nhà thầu được khấu trừ, kế toán cần lưu ý các quy định riêng để hạch toán chính xác.
Bước 3: Tập hợp và kiểm tra hóa đơn, chứng từ đầu ra
Tương tự đầu vào, kế toán phải tập hợp đầy đủ, kiểm tra tính hợp lệ của toàn bộ hóa đơn bán hàng, cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ.
Bước 4: Hạch toán thuế GTGT đầu ra phải nộp (Có TK 3331)
Kế toán phản ánh số thuế GTGT phải nộp trên các hóa đơn đầu ra vào bên Có của Tài khoản 33311.
Khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, kế toán định khoản:
- Nợ các TK 111, 112, 131… (Tổng giá trị thanh toán)
- Có TK 511, 711… (Doanh thu chưa bao gồm thuế GTGT)
- Có TK 33311: Thuế GTGT đầu ra phải nộp
Bước 5: Kê khai thuế GTGT trên phần mềm HTKK
Dựa trên các hóa đơn, chứng từ đã tập hợp, kế toán tiến hành lập tờ khai thuế GTGT hàng tháng hoặc hàng quý trên phần mềm Hỗ trợ kê khai (HTKK) của Tổng cục Thuế.
Bước 6: Khấu trừ thuế GTGT cuối kỳ (kết chuyển giữa TK 133 và TK 3331)
Đây là bút toán quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế trong kỳ, thực hiện bằng cách bù trừ giữa thuế đầu ra phải nộp và thuế đầu vào được khấu trừ. Nguyên tắc là kết chuyển số nhỏ hơn giữa tổng số thuế đầu vào được khấu trừ và tổng số thuế đầu ra phải nộp.
- Bút toán kết chuyển:
- Nợ TK 3331 (Thuế GTGT đầu ra)
- Có TK 133 (Thuế GTGT đầu vào)
- Số tiền kết chuyển là số nhỏ hơn giữa tổng phát sinh Có TK 3331 và tổng phát sinh Nợ TK 133 trong kỳ.
Sau khi kết chuyển, nếu TK 3331 có số dư bên Có, đó là số thuế phải nộp. Nếu TK 133 có số dư bên Nợ, đó là số thuế còn được khấu trừ chuyển kỳ sau. Để hiểu rõ hơn về quy trình này, bạn có thể tham khảo bài viết chi tiết về cách tính thuế gtgt được khấu trừ.
Bước 7: Hạch toán khi nộp tiền thuế vào Ngân sách Nhà nước (Nợ TK 3331)
Khi doanh nghiệp nộp số thuế GTGT còn phải nộp vào ngân sách, kế toán căn cứ vào giấy nộp tiền để hạch toán.
- Bút toán khi nộp thuế:
- Nợ TK 3331: Số tiền thuế đã nộp
- Có TK 111, 112: Số tiền thực nộp
Hướng dẫn hạch toán thuế GTGT theo từng thông tư và phương pháp
Tùy thuộc vào quy mô và phương pháp kê khai, doanh nghiệp sẽ áp dụng các quy định hạch toán khác nhau theo Thông tư 200 hoặc Thông tư 133.
Hạch toán theo Thông tư 200 (Áp dụng cho mọi loại hình doanh nghiệp)
Thông tư 200/2014/TT-BTC áp dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp. Về cơ bản, các bút toán Hạch toán thuế GTGT đầu vào và Hạch toán thuế GTGT đầu ra tuân theo 7 bước đã nêu ở trên, sử dụng các tài khoản 133 và 3331.
Hạch toán theo Thông tư 133 (Áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa)
Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cách hạch toán về cơ bản tương tự Thông tư 200. Doanh nghiệp vẫn sử dụng TK 133 và TK 3331 để phản ánh thuế GTGT đầu vào, đầu ra và thực hiện bút toán khấu trừ cuối kỳ.
Hạch toán theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu
Đối với doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp trực tiếp, kế toán có thể chọn một trong hai cách hạch toán:
- Tách riêng thuế GTGT ngay khi xuất hóa đơn: Hạch toán tương tự phương pháp khấu trừ.
- Ghi nhận doanh thu bao gồm cả thuế: Cuối kỳ, kế toán xác định số thuế phải nộp và ghi nhận vào chi phí.
- Nợ TK 511 (Doanh thu bán hàng)
- Có TK 3331 (Thuế GTGT phải nộp)
Xử lý các trường hợp hạch toán thuế GTGT đặc biệt thường gặp
Trong thực tế, kế toán thường xuyên gặp phải các nghiệp vụ phức tạp. Dưới đây là hướng dẫn xử lý một số trường hợp phổ biến.
Hạch toán thuế GTGT đối với hàng hóa nhập khẩu.
Khi nhập khẩu hàng hóa, ngoài thuế nhập khẩu, doanh nghiệp còn phải nộp thuế GTGT ở khâu nhập khẩu.
- Phản ánh số thuế GTGT hàng nhập khẩu phải nộp:
- Nợ TK 1331 (Nếu được khấu trừ)
- Có TK 33312 (Thuế GTGT hàng nhập khẩu)
- Khi thực nộp thuế GTGT hàng nhập khẩu:
- Nợ TK 33312
- Có TK 111, 112
Hạch toán khi doanh nghiệp được hoàn thuế GTGT.
Khi doanh nghiệp đủ điều kiện hoàn thuế gtgt và nhận được tiền hoàn từ cơ quan thuế, kế toán ghi nhận.
- Bút toán khi nhận được tiền hoàn thuế:
- Nợ TK 111, 112: Số tiền thuế được hoàn
- Có TK 133: Ghi giảm số thuế GTGT được khấu trừ
Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ về thủ tục, có thể tìm đến các dịch vụ hoàn thuế gtgt chuyên nghiệp để đảm bảo quy trình diễn ra thuận lợi.
Hạch toán khi có quyết định truy thu thuế GTGT từ cơ quan thuế.
Khi bị truy thu thuế GTGT do sai sót trong các kỳ trước, kế toán cần hạch toán để phản ánh khoản nợ thuế và chi phí phát sinh.
- Ghi nhận số thuế bị truy thu (ảnh hưởng lợi nhuận năm trước):
- Nợ TK 4211 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối năm trước)
- Có TK 3331 (Thuế GTGT phải nộp)
- Khi nộp tiền truy thu:
- Nợ TK 3331
- Có TK 111, 112
Hạch toán khi doanh nghiệp được giảm thuế GTGT phải nộp.
Khi doanh nghiệp nằm trong danh mục hàng hóa được giảm thuế gtgt theo chính sách của Nhà nước, số thuế được giảm sẽ được ghi nhận vào thu nhập khác.
- Bút toán ghi nhận số thuế được giảm:
- Nợ TK 33311 (Ghi giảm số thuế phải nộp)
- Có TK 711 (Thu nhập khác)
Việc nắm vững 7 bước hạch toán nộp thuế GTGT và cách xử lý các tình huống đặc thù không chỉ là yêu cầu bắt buộc về mặt pháp lý mà còn là kỹ năng then chốt giúp kế toán tối ưu hóa công việc. Áp dụng đúng các hướng dẫn trong bài sẽ giúp doanh nghiệp của bạn luôn chủ động trong công tác tài chính, giảm thiểu rủi ro và xây dựng nền tảng kế toán minh bạch, vững chắc.
Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ để lan tỏa kiến thức đến cộng đồng kế toán. Đừng quên thường xuyên theo dõi chúng tôi để cập nhật những quy định và hướng dẫn mới nhất về thuế và kế toán!
Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn tốt nhất, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn cụ thể dựa trên nhu cầu thực tế của bạn.
